Skip to main content

Νομική προπαίδεια: Στοιχεία εισαγωγής στο Δίκαιο για κάθε πολίτη (Νέο)

Αφιέρωση


Το μάθημα αφιερώνεται στον Στέργιο Αγγελίδη (1944-2021) από ομάδα συμφοιτητών του στο ΕΜΠ, για να τιμήσουν το ήθος του και την δράση του κατά της δικτατορίας της 21ης Απριλίου 1967, η οποία οδήγησε στην σύλληψη, βάρβαρη ανάκριση και την φυλάκισή του, επιβαρύνοντας έκτοτε ανεξίτηλα και την υγεία του.

Περιγραφή του μαθήματος

Η συνύπαρξη σε κοινωνίες είναι ιστορικά συνυφασμένη με κάποια μορφή κανόνων δικαίου. Το δίκαιο βρίσκεται σχεδόν σε κάθε έκφανση της ζωής μας. H προϊδέασή μας όμως για αυτό είναι μερική, γεμάτη παρανοήσεις. Η στρεβλή αυτή εικόνα για το δίκαιο και τη λειτουργία του έχει αρνητικές συνέπειες. Η άγνοια καθιστά τους κοινωνικά και οικονομικά αδύναμους ακόμα πιο ευάλωτους είτε όταν βρίσκονται αμυνόμενοι είτε όταν αναζητούν ενεργητικά το δίκιο τους ενώπιον των αρχών. Συνεπάγεται όμως και την αδυναμία των πολιτών να τοποθετηθούν κριτικά απέναντι στο πώς το δίκαιο γίνεται πράξη. Οι προσδοκίες μας ως κοινωνία για το δίκαιο ως μηχανισμό είτε βρίσκονται στη σφαίρα του φαντασιακού είτε είναι απλά ανύπαρκτες. Η συνθήκη αυτή οδηγεί στην εύκολη απογοήτευση, την παραίτηση και την ιδιώτευση.

Με φιλοδοξία να συμβάλει στη σταδιακή υπέρβαση αυτών των προβλημάτων το μάθημα ξεκινάει με μια προσπάθεια να εξηγηθεί η έννοια του δικαίου ως συστήματος ρύθμισης της ανθρώπινης συμπεριφοράς. Αυτό θα γίνει κατ’ αρχάς με τη σύγκρισή του με τους κανόνες της ηθικής αλλά και με την δικαιοσύνη ως απόλυτο ιδανικό. Στόχος της εξήγησης είναι η συνειδητοποίηση της αποστολής του δικαίου, των πρακτικών σκοπών αλλά και των εγγενών ατελειών και αδυναμιών του. Στη συνέχεια, θα εστιάσουμε στον τρόπο παραγωγής των κανόνων και στον κεντρικό ρόλο του Κράτους σε αυτή τη διαδικασία. Θα παρουσιαστεί ο χωρισμός του δικαίου σε περισσότερους κλάδους, το αντικείμενο αυτών και οι βασικές αρχές τους. Μέσα από απαντήσεις σε απλά ερωτήματα θα κάνουμε πιο σαφή την αποστολή των κανόνων του ποινικού, του αστικού και του δημοσίου δικαίου. Η θέσπιση κανόνων όμως αλλάζει ριζικά με την Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ), την πρωτότυπη αυτή μορφή οργάνωσης των κρατών. Η υιοθέτηση κανόνων στο πλαίσιο της ΕΕ επηρεάζει άμεσα τις ζωές μας. Είναι επομένως αναγκαίο να καταλάβουμε αφενός τους λόγους δημιουργίας της Ένωσης και, αφετέρου, τον τρόπο παραγωγής κανόνων από τα όργανά της. Εξάλλου, κρίσιμο συστατικό της αποτελεσματικής λειτουργίας των κανόνων αποτελούν οι μηχανισμοί που δημιουργούνται για τις ανάγκες τήρησής τους και ειδικά η δικαστική εξουσία. Γι’ αυτό και θα μας απασχολήσει η λειτουργία της απονομής της δικαιοσύνης και τα εμπόδια που υψώνονται σε αυτήν όπως ο χρόνος και το κόστος.

Το μάθημα θα κλείσει με το σύστημα προστασίας των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, ένα από τα σημαντικότερα συστατικά ουσιαστικής δικαιοσύνης στα σύγχρονα κράτη. Ο βαθμός προάσπισής τους αποτελεί βασικό κριτήριο αξιολόγησης της επιτυχίας ενός δικαιϊκού συστήματος. Εκτός αυτού, θα εξετάσουμε τέλος μια σειρά άλλων σημαντικών κριτηρίων όπως την τήρηση των αρχών καλής νομοθέτησης, το βαθμό διαβούλευσης με τους πολίτες, τους όρους πρόσβασης των οικονομικά αδύναμων σε νομική βοήθεια.

Διδάσκοντες

Κωνσταντίνος Α. Ρόκας

Ο Κώστας Α. Ρόκας είναι Λέκτορας στο Πανεπιστήμιο της Λευκωσίας όπου διδάσκει ιδιωτικό διεθνές δίκαιο, ευρωπαϊκό δίκαιο και διεθνές εμπορικό δίκαιο. Από το 2004 είναι δικηγόρος στο δικηγορικό σύλλογο Αθηνών.

Απόφοιτος της Νομικής Σχολής του Εθνικού Καποδιστριακού Πανεπιστημίου, έκανε τις Μεταπτυχιακές του Σπουδές στο Ιδιωτικό Διεθνές Δίκαιο στη Νομική Σχολή του Εθνικού Καποδιστριακού Πανεπιστημίου (2002-2004) και στο Πανεπιστήμιου Paris II Panthéon-Assas (2005-2006). To Νοέμβριο του 2016 έλαβε το διδακτορικό του δίπλωμα (διατριβή με τίτλο Η ιατρικώς υποβοηθούμενη αναπαραγωγή στο συγκριτικό ιδιωτικό διεθνές δίκαιο από τη Νομική Σχολή του Πανεπιστημίου Paris 1 Panthéon-Sorbonne. Έχει λάβει υποτροφίες για τη διατριβή του από το γαλλικό υπουργείο για την Έρευνα και την Εκπαίδευση όπως επίσης και από το Ινστιτούτο Συγκριτικού Δικαίου της Ελβετίας (2008) και το Ινστιτούτο Max-Planck für Ausländisches und Internationales Privatrecht. Έχει διδάξει ως βοηθός στο Πανεπιστήμιο Paris 8 Vincennes Saint-Denis (vacataire-2009), ως βοηθός έρευνας και διδασκαλίας στο Πανεπιστήμιο Cergy-Pontoise (attaché temporaire de recherche et d’enseignement- 2014-2017), και ως βοηθός (assistant diplômé) στη Νομική Σχολή του Πανεπιστημίου της Λωζάνης, κάνοντας κυρίως φροντιστηριακά μαθήματα Εισαγωγής στο Δίκαιο, Οικογενειακού Δικαίου, Διεθνούς Οικογενειακού Δικαίου, Διεθνούς Κληρονομικού Δικαίου, Εμπραγμάτου Δικαίου, Δικαίου Εξασφάλισης των Πιστώσεων, Συγκριτικού Δικαίου, Διεθνούς Εμπορικής Διαιτησίας, Συγκριτικού Δικαίου των Συμβάσεων. Μελέτες και σχολιασμοί του έχουν κυκλοφορήσει στην ελληνική, γαλλική και αγγλική γλώσσα.

Ρωξάνη Φράγκου

Η Ρωξάνη Φράγκου είναι Επιστημονική Συνεργάτιδα-Συντονίστρια του Προσωπικού στην Εθνική Επιτροπή για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου (ΕΕΔΑ), ενώ παράλληλα διδάσκει ως μέλος ΣΕΠ στο Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο (ΕΑΠ) και το Ανοικτό Πανεπιστήμιο της Κύπρου (ΑΠΚΥ).

Απόφοιτος της Νομικής Σχολής του ΔΠΘ, ολοκλήρωσε το 2005 τις Μεταπτυχιακές της Σπουδές στο Δημόσιο Δίκαιο στη Νομική Σχολή του Πανεπιστημίου Robert Schuman στο Στρασβούργο και το Νοέμβριο του 2010 έλαβε το διδακτορικό της δίπλωμα (διατριβή με τίτλο Η ευθανασία και το δικαίωμα άρνησης θεραπείας ενόψει της εξέλιξης του Ευρωπαϊκού Συγκριτικού δικαίου (Γαλλία, Ελλάδα, Ελβετία, Ολλανδία, Βέλγιο, Ισπανία και Ηνωμένο Βασίλειο) από τη Νομική Σχολή του Πανεπιστημίου του Στρασβούργου. Το 2015 ολοκλήρωσε την πρώτη μεταδιδακτορική της έρευνα στη Νομική Σχολή του ΑΠΘ (πεδίο έρευνας: Υποβοηθούμενη αναπαραγωγή και προστασία του εμβρύου in vitro), ενώ από το 2017 έως το 2019 εκπόνησε, με υποτροφία του Ιδρύματος Κρατικών Υποτροφιών (ΙΚΥ), τη δεύτερη μεταδιδακτορική της έρευνα στη Νομική Σχολή του ΑΠΘ με θέμα Η συμβολή των Εθνικών Θεσμών για την προώθηση των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων (ΕΘΑΔ) στην ενίσχυση των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου. Από το 2009 έως το 2012 εργάστηκε στη Νομική Σχολή και το Ινστιτούτο Πολιτικών Επιστημών του Πανεπιστημίου του Στρασβούργου, διδάσκοντας Δημόσιο Δίκαιο, Συνταγματικό Δίκαιο και Πολιτικούς Θεσμούς στη Γαλλία και το Συγκριτικό Δίκαιο, ενώ από το 2011 έως το 2014 δίδαξε Εφαρμοσμένη Ηθική. Πηγές και θεμέλια: πηγές σχετικά με τη βιοηθική στο Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα του Ευρωπαϊκού Κέντρου Διδασκαλίας και Έρευνας στην Ηθική του Πανεπιστημίου του Στρασβούργου (CEERE). Μονογραφίες, μελέτες και σχολιασμοί της έχουν κυκλοφορήσει στην ελληνική, αγγλική και γαλλική γλώσσα.

Εθελοντές και εθελόντριες βοηθοί μαθήματος

Kωνσταντίνα Αγγελοπούλου (ΚonAngel)
Σταύρος Βαρβέρης (STAVROSVARVERIS)
Aμαλία Ζλατάνου (Amaliaaz)
Λεμονιά Μανώλα (Lemonia9) Εκπαιδευτικός.
Μαρία Μπενέτου (Rico).

Συντελεστές

Βιντεοσκόπηση: Έλενα Κολλάτου
Μοντάζ: Έλενα Κολλάτου
Προγραμματισμός Ασκήσεων: Έλενα Κολλάτου, Δημήτρης Βουδούρης


Η βιντεοσκόπηση πραγματοποιήθηκε το φθινόπωρο του 2021

Ως εικονίδιο του μαθήματος επιλέχθηκε μια δημιουργία του @pch.vector, με επεξεργασία του Τάσου Χαλκιόπουλου.



Με τη δική σας υποστήριξη συνεχίζουμε


Τα μαθήματα του Mathesis προσφέρονται δωρεάν και έτσι θα συνεχίσουν. Μπορείτε να τα παρακολουθήσετε μέχρι τέλους και να συμμετέχετε στα εβδομαδιαία τεστ και την τελική εξέταση. Στα περισσότερα μαθήματα θα σας ζητείται όμως ένα μικρό αντίτιμο –της τάξης των 20€– για την έκδοση της βεβαίωσης επιτυχούς παρακολούθησης, εφόσον βέβαια υποβάλετε την τελική εξέταση και δικαιούστε τη βεβαίωση, έχοντας εξασφαλίσει την απαιτούμενη βαθμολογία. Για τους ανέργους η βεβαίωση χορηγείται δωρεάν. Από την πλευρά μας θεωρούμε αυτό το μικρό αντίτιμο ως την αναγκαία συμβολή σας για τη συνέχιση της λειτουργίας ενός θεσμού που υπηρετεί δημόσιους σκοπούς χωρίς να δέχεται ούτε ένα ευρώ –άμεσης ή έμμεσης– κρατικής ενίσχυσης. Βασίζεται μόνο σε δωρητική στήριξη —η οποία καλύπτει πλέον μόνο ένα μικρό μέρος των ετήσιων δαπανών του— και εθελοντική εργασία. Η συνέχιση της λειτουργίας του Mathesis απαιτεί λοιπόν και τη δική σας ενεργό στήριξη. Σε αυτό το πνεύμα θεωρούμε αναγκαίο πριν τη συμμετοχή σας στην τελική εξέταση του μαθήματος να αναλάβετε μια ηθική δέσμευση απέναντι στο Mathesis. Ότι αν ολοκληρώσετε επιτυχώς το μάθημα και δικαιούστε τη βεβαίωση παρακολούθησης, θα καταβάλετε το αντίτιμο των 20€ για την απόκτησή της, έστω κι αν δεν έχει μια προφανή χρησιμότητα για σας. Ένα μικρό βήμα για σας, μια αναγκαία συνθήκη όμως για τη δυνατότητα του Mathesis να σας προσφέρει την ποιότητα μαθημάτων που σας προσέφερε μέχρι τώρα.

Σημαντική προσθήκη: Σας ενημερώνουμε επίσης ότι όσοι δεν έχουν εκπληρώσει την ηθική δέσμευση που έχουν αναλάβει σε περισσότερα από 2 μαθήματα των οποίων οι προθεσμίες πληρωμής έχουν λήξει, στα νέα μαθήματα που τυχόν παρακολουθήσουν δεν θα έχουν πρόσβαση στην τελική τους εξέταση, υπό τον όρο βέβαια ότι η μη τήρηση της δέσμευσής τους συνεχίζεται.

  1. Κωδικός Μαθήματος

    ΔΙΚ1.1
  2. Έναρξη Μαθήματος

    18/4/2022
  3. Προσπάθεια

    50 ώρες
  4. Διάρκεια

    5 εβδομάδες
  5. Υπότιτλοι

    Ελληνικά
  6. Παρακολούθηση

    Δωρεάν
  7. Κόστος Βεβαίωσης

    20€
Enroll