Skip to main content

Όροι χρήσης

Εισαγωγή

Σ’ όλες τις διεθνείς πλατφόρμες διαδικτυακών μαθημάτων οι Όροι Χρήσης (Terms of Service) είναι πάντα μακροσκελή νομικά κείμενα, τα οποία σπανίως διαβάζονται, έχουν όμως έναν βασικό λόγο ύπαρξης. Συνιστούν ένα νομικό συμβόλαιο μεταξύ του παρόχου των μαθημάτων και του διαδικτυακού φοιτητή, το οποίο κατοχυρώνει κυρίως τον πρώτο, απέναντι σε κάθε πιθανή (και, συνήθως, απίθανη) κακόβουλη ενέργεια του δεύτερου. Όμως από την πλευρά μας, δεν θεωρούμε ότι σε τούτη την πρώτη φάση λειτουργίας του Mathesis, ένας νομικισμός αυτού του τύπου είναι αναγκαίος και προτιμούμε αντί γι’ αυτό μια ηθική δέσμευση —ένα διευρυμένο, κώδικα τιμής— που περιλαμβάνει τόσο τους όρους λειτουργίας, που εμείς δεσμευόμαστε να τηρούμε, όσο και τους κανόνες αμοιβαίου σεβασμού και συνεργασίας που οι φοιτητές αποδέχονται να τηρούν τόσο στις μεταξύ τους σχέσεις όσο και απέναντι στον φορέα των μαθημάτων.

Και εννοείται βεβαίως ότι οι Όροι Χρήσης, όπως διατυπώνονται εδώ, θα είναι υπό διαρκή δοκιμή και θα επανεξετάζονται σ’ όλη την τριετή πιλοτική περίοδο (2015-18) κατά την οποία θα δοκιμαστεί επίσης και η δική μας δυνατότητα να ανταποκριθούμε στους στόχους που θέσαμε. Σ’ αυτό το πνεύμα, θα πρέπει να αναμένονται περιοδικές αλλαγές ή προσθήκες στους παρόντες όρους χρήσης, για τις οποίες οι φοιτητές θα ενημερώνονται εγκαίρως μέσω ηλεκτρονικού ταχυδρομείου.

Α. Όροι λειτουργίας που δεσμεύεται να τηρεί το Mathesis

  1. Ποιότητα των μαθημάτων
    Αντίθετα με την κρατούσα άποψη —πως ότι σου προσφέρεται δωρεάν δεν δικαιούσαι να το κρίνεις για την ποιότητά του— το Mathesis θεωρεί πως μόνο η υψηλή ποιότητα είναι συμβατή με την ευγένεια που εμπεριέχει η έννοια του δωρεάν· η έννοια του δώρου. Έτσι η ποιότητα των μαθημάτων είναι για μας μια θεμελιώδης επιλογή που αν αποτύχουμε να την κάνουμε πράξη όλα τα υπόλοιπα —ελεύθερη πρόσβαση, ανοικτοί πόροι, γνώση για όλους, κ.λπ., κ.λπ.— είναι απλώς κούφια λόγια. Το Mathesis πιστεύει λοιπόν ότι οι φοιτητές του έχουν δικαίωμα στην καλή (εκπαιδευτική και τεχνική) ποιότητα των μαθημάτων που τους προσφέρονται και δεσμεύεται απέναντί τους ότι θα προσπαθήσει να την επιτύχει.
  2. Συνεχής ελεύθερη πρόσβαση στο περιεχόμενο των μαθημάτων
    Το Mathesis δεσμεύεται επίσης ότι τα μαθήματά του θα είναι συνεχώς και ελεύθερα (δηλ. δωρεάν) προσβάσιμα από την πρώτη ανάρτησή τους και μετά, ανεξάρτητα από το χρονικό διάστημα που προσφέρονται ως ενεργά μαθήματα, με το φόρουμ ανοικτό και διδακτική στήριξη από το «συγγραφέα» τους ή τους συνεργάτες του. Σ’ αυτές τις «νεκρές» περιόδους, το μάθημα θα είναι διαθέσιμο για αυτομελέτη σε όποιον επιθυμεί να το μελετήσει και, ενδεχομένως, να εξεταστεί σ’ αυτό όταν προσφερθεί εκ νέου ως «ενεργό μάθημα».
  3. Έκδοση βεβαιώσεων παρακολούθησης
    Στο τέλος κάθε περιόδου κατά την οποία ένα μάθημα είναι ενεργό —με το φόρουμ ανοικτό και κατάλληλη διδακτική στήριξη— ο φοιτητής που ανταποκρίθηκε στις απαιτήσεις του (όπως διατυπώνονται στην Εισαγωγή του μαθήματος) δικαιούται να λάβει μια Βεβαίωση Παρακολούθησης η οποία όμως βασίζεται στη δική του «εν τιμή» διαβεβαίωση (δέστε Κώδικα Τιμής παρακάτω) ότι η επιτυχία του στα επιμέρους τεστ και την τελική εξέταση είναι καρπός της προσωπικής του προσπάθειας και κανενός άλλου. Η βεβαίωση αυτή έχει προφανώς αξία πρωτίστως για τον ίδιο το φοιτητή ο οποίος γνωρίζει πόσο γνήσια ή όχι ήταν η επιτυχία του κι επομένως πόσο γνήσια ή όχι είναι και η βεβαίωση που απέσπασε. Τον εαυτό μας είναι μάλλον δύσκολο να τον κοροϊδέψουμε!
    Η έκδοση των βεβαιώσεων παρακολούθησης γίνεται αυτόματα από την πλατφόρμα OpenEdX που φιλοξενεί τα μαθήματα του Mathesis και οι φοιτητές μπορούν να "κατεβάσουν" απ'εκεί όσα αντίγραφα επιθυμούν. Όμως το Mathesis οφείλει να κάνει επίσης σαφές στους χρήστες του ότι οι παραπάνω βεβαιώσεις δεν έχουν ακαδημαϊκό αντίκρυσμα κι επομένως δεν μπορούν να χρησιμοποιηθούν ως τεκμήριο για να εγερθεί οποιαδήποτε αξίωση αναγνώρισης της αποκτηθείσας γνώσης. (Δέστε σχετικά και τις Συχνές ερωτήσεις).
  4. Σεβασμός στα προσωπικά δεδομένα των χρηστών
    Εκτός των άλλων, τα Μαζικά Ανοικτά Διαδικτυακά Μαθήματα —ΜΑΔΙΜ ή MOOCS (Massive Open Online Courses)— αποτελούν (λόγω και της μαζικότητάς τους) ένα χωρίς προηγούμενο, εκπαιδευτικό εργαστήριο για την εξαγωγή πολύτιμων συμπερασμάτων για τις μαθησιακές συμπεριφορές των χρηστών και την αποτελεσματικότητα της μιας ή της άλλης παιδαγωγικής μεθοδολογίας. Και για την εξυπηρέτηση αυτού του σκοπού οι μεγάλες διεθνείς πλατφόρμες διαδικτυακών μαθημάτων είναι κατασκευασμένες ώστε να μπορούν να συλλέγουν ένα τεράστιο πλήθος στατιστικών δεδομένων εκπαιδευτικού ενδιαφέροντος όπως π.χ. ποιες από τις ασκήσεις του μαθήματος βρήκαν οι φοιτητές πιο δύσκολες, πόση είναι η μέση διάρκεια των βίντεο που μπορούν να παρακολουθήσουν μέχρι τέλους κ.λπ., κ.λπ.
    Το OpenEdX , η πλατφόρμα που χρησιμοποιεί το Mathesis (δέστε Περί και Συχνές ερωτήσεις), έχει όλες αυτές τις «συλλεκτικές» δυνατότητες και είναι, επομένως, υποχρέωσή μας να ενημερώσουμε γι’ αυτό τον φοιτητή διαβεβαιώνοντάς τον ταυτόχρονα ότι η μοναδική χρήση που θα επιτρέψουμε να γίνει αυτών των στοιχείων θα είναι για καθαρά εκπαιδευτική έρευνα που θα έχει αποκλειστικά στατιστικό χαρακτήρα και θα μπορεί να ανατεθεί μόνο σε ακαδημαϊκούς ερευνητές που έχουν πλήρη επίγνωση των κανόνων δεοντολογίας που ισχύουν σ’ αυτές τις περιπτώσεις. Εκτός λοιπόν από τους διαχειριστές του Mathesis και τους αυριανούς ερευνητές ουδείς άλλος θα μπορεί να έχει πρόσβαση στα στοιχεία της πλατφόρμας των μαθημάτων. Στο μέτρο που είναι σήμερα τεχνικά δυνατό —διότι χάκερς πάντα υπάρχουν— τα προσωπικά δεδομένα των χρηστών είναι πλήρως προστατευμένα.
    Σε κάθε περίπτωση, είναι στην ευχέρεια του κάθε χρήστη που δεν θεωρεί επαρκείς τις παραπάνω δεσμεύσεις μας, να μην εγγραφεί στο Mathesis. Διότι η εγγραφή του προϋποθέτει την αποδοχή από μέρους του όλων των Όρων Χρήσης που διατυπώνονται εδώ.
  5. Πολιτική πνευματικών δικαιωμάτων
    Για αυτονόητους λόγους, το Mathesis, οφείλει να στέκεται με απόλυτο σεβασμό απέναντι στα πνευματικά δικαιώματα τρίτων ώστε να είναι σε θέση να απαιτεί ανάλογο σεβασμό και στα δικά του. Σ’ αυτό το πνεύμα δεσμεύεται ηθικά (και νομικά) στην τήρηση των εξής βασικών κανόνων.
    1. Πνευματικά δικαιώματα τρίτων: Σε περίπτωση που στα διαδικτυακά μαθήματα του Mathesis χρησιμοποιείται υλικό —πιθανότατα εικόνες— που δεν υπόκειται σε πνευματικό δικαίωμα (copyright) αλλά διατίθεται ελεύθερο (με άδεια Creative Commons1) τότε το Mathesis θεωρεί αυτονόητη υποχρέωσή του να αναφέρει την πηγή με τον πιο ευδιάκριτο τρόπο. Στην περίπτωση όμως κατοχυρωμένου πνευματικού δικαιώματος πάνω σ’ αυτό το υλικό, η εξασφάλιση της γραπτής συγκατάθεσης του ιδιοκτήτη θεωρείται επίσης αυτονόητη.
    2. Πνευματικά δικαιώματα πάνω στα μαθήματα του Mathesis: Το γεγονός ότι τα μαθήματα του Mathesis προσφέρονται δωρεάν, με κανένα τρόπο δεν συνεπάγεται ότι είναι ελεύθερα δικαιωμάτων. Για το Mathesis τα διαδικτυακά μαθήματα δεν είναι παρά μια νέα μορφή βιβλίου —διαδραστικού, διαδικτυακού και πολυμεσικού ταυτόχρονα— κι επομένως υπόκεινται στο ίδιο καθεστώς πνευματικών δικαιωμάτων όπως και τα παραδοσιακά έντυπα βιβλία. Ιδιοκτήτες αυτού του δικαιώματος είναι αφ’ ενός ο «συγγραφέας» (δηλαδή ο διδάσκων) και αφ’ ετέρου ο «εκδότης» του, δηλαδή το Mathesis. Ο πρώτος έχει το πλήρες δικαίωμα πάνω στο περιεχόμενο και ο δεύτερος πάνω στον άυλο και υλικό φορέα του. Στην (σπάνια) περίπτωση που τα βίντεο του μαθήματος δεν έχουν δημιουργηθεί από το Mathesis, αλλά προέρχονται από βιντεοσκόπηση πραγματικής τάξης που έγινε με ευθύνη του Mathesis (ή και όχι) —και αν το αντίστοιχο Πανεπιστήμιο επιτρέπει τη χρήση τέτοιων βιντεοσκοπήσεων για μη εμπορικούς σκοπούς (με άδεια Creative Commons του κατάλληλου τύπου)— τότε το Mathesis δικαιούται να κάνει χρήση τέτοιου υλικού αναφέροντας βεβαίως την πηγή του με τον πιο εμφανή τρόπο. Σε κάθε περίπτωση το Mathesis θεωρεί υποχρέωσή του να ενημερώσει σχετικά το αντίστοιχο πανεπιστημιακό τμήμα.
      Ως προς τη δική μας απόφαση να εντάξουμε τα διαδικτυακά μας μαθήματα σε καθεστώς πλήρων πνευματικών δικαιωμάτων, αυτή οφείλεται αφ’ ενός στην ένταση και την ποιότητα πνευματικής εργασίας που απαιτεί η δημιουργία τους (ελπίζουμε αυτό να είναι φανερό στους φοιτητές τους) κι αφ’ ετέρου για λόγους προστασίας του κύρους τους από μια διάχυτη κουλτούρα που τείνει να υποβαθμίζει την αξία των έργων που είναι ελεύθερα πνευματικών δικαιωμάτων. Εννοείται βεβαίως ότι οι φοιτητές που εγγράφονται στο Mathesis και παρακολουθούν ένα μάθημα, έχουν δικαίωμα να κατεβάσουν κάποια βίντεο, αν αυτό τους διευκολύνει, ή να εκτυπώσουν κάποια τεστ ή σελίδες σημειώσεων, αλλά για καθαρά προσωπική χρήση. Θα διαπιστώσουν όμως ότι τίποτε απ’ αυτά δεν έχει αξία έξω από το περιβάλλον της πλατφόρμας. Κάθε άλλη «απόσπαση υλικού» των μαθημάτων για οποιαδήποτε χρήση απαιτεί τη γραπτή συγκατάθεση του Mathesis.
  6. Χρήση των μαθημάτων του Mathesis από εκπαιδευτικά ιδρύματα και οργανισμούς
    Εκτός από ατομικούς χρήστες, τα μαθήματα που προσφέρει το Mathesis μπορούν να έχουν επίσης και ιδρυματικούς χρήστες. Παραδείγματος χάριν πανεπιστημιακά τμήματα που ενδιαφέρονται να προσφέρουν οργανωμένα στους φοιτητές τους ένα ή περισσότερα διαδικτυακά μαθήματα του Mathesis ως βασική πηγή μελέτης αντί ενός συμβατικού πανεπιστημιακού συγγράμματος ή και σε συνδυασμό μ’ αυτό. Το Mathesis θεωρεί αυτονόητη υποχρέωσή του όχι απλώς να ανταποκριθεί σ’ ένα τέτοιο ενδεχόμενο αλλά και να προσφέρει πιο στοχευμένες υπηρεσίες στους φοιτητές του συγκεκριμένου τμήματος. Παραδείγματος χάριν να δημιουργήσει ένα αντίγραφο του μαθήματος για αποκλειστική χρήση από τους συγκεκριμένους φοιτητές —που θα εγγραφούν συλλογικά ως «προσκεκλημένοι φοιτητές»— ενώ ο καθηγητής τους θα έχει την ευχέρεια να αναρτά δικές του επιπλέον σημειώσεις ή ασκήσεις και βεβαίως να επικοινωνεί ηλεκτρονικά μαζί τους με την ευκολία που επιτρέπει η πλατφόρμα. Το Mathesis όχι μόνο θα προσφέρει δωρεάν τέτοιες υπηρεσίες —στον βαθμό που δεν επιβαρύνεται με διαχειριστικό κόστος— αλλά τις θεωρεί και οργανικό στοιχείο της αποστολής του.
  7. Προσβασιμότητα της βάσης δεδομένων του Mathesis από ακαδημαϊκούς ερευνητές παιδαγωγικών ζητημάτων
    Όπως έχει τονιστεί και αλλού (βλ. Περί—εκπαιδευτική έρευνα) η βάση δεδομένων του Mathesis (ύστερα από έναν εύλογο χρόνο λειτουργίας του) θα είναι στη διάθεση ακαδημαϊκών ερευνητών που έχουν την απαιτούμενη εμπειρογνωμοσύνη να χειριστούν τον τεράστιο όγκο στοιχείων που περιέχει, θέτοντας κατάλληλα εκπαιδευτικά ερωτήματα και αναζητώντας στατιστικά αξιόπιστες απαντήσεις τους. Από την πλευρά μας θεωρούμε υποχρέωσή μας να κάνουμε τεχνικά δυνατή μια τέτοια έρευνα εφοδιάζοντας το OpenEdX με τα εξειδικευμένα στατιστικά εργαλεία που ήδη αναπτύσσονται στα ιδρύματα που το δημιούργησαν.

Β. Όροι χρήσης και κανόνες που δεσμεύονται να τηρούν οι φοιτητές

  1. Κώδικας τιμής για τις βαθμολογούμενες ασκήσεις και τις εξετάσεις
    Δεδομένου ότι οι Βεβαιώσεις Παρακολούθησης —όπως εκδίδονται αυτόματα από την πλατφόρμα των μαθημάτων— δεν έχουν άλλη αξία, πέραν του να βεβαιώνουν τον ίδιο το φοιτητή ότι είναι πράγματι κάτοχος των βασικών γνώσεων του μαθήματος, το κίνητρο για «αντιγραφή» ή άλλου είδους απάτη στις εξετάσεις είναι μάλλον μειωμένο στα διαδικτυακά μαθήματα, εκτός μόνο για λόγους… αυτοεξαπάτησης! Σε κάθε περίπτωση ο φοιτητής που εγγράφεται στο Mathesis δεσμεύεται ηθικά —με το λόγο της προσωπικής του τιμής— ότι η επιτυχία του στην εξεταστική διαδικασία του μαθήματος (τεστ, γραπτά δοκίμια, τελική εξέταση κ.λπ.) είναι καρπός αποκλειστικά της δικής του προσωπικής προσπάθειας κι όχι κάποιου άλλου προσώπου ή μιας οποιασδήποτε άλλης αθέμιτης διαδικασίας. Ειδικότερα ο φοιτητής δεσμεύεται ότι:
    • Θα διατηρεί μόνο έναν λογαριασμό στο Mathesis και ότι δεν θα επιτρέψει σ’ οποιονδήποτε άλλο να χρησιμοποιήσει το ονοματεπώνυμο ή τον κωδικό του.
    • Δεν θα επιχειρήσει να βελτιώσει την επίδοσή του με ανέντιμο τρόπο ή να προκαλέσει βλάβη στην επίδοση άλλων.
    • Δεν θα αναρτήσει στο φόρουμ λύσεις ή απαντήσεις βαθμολογούμενων ασκήσεων πριν εκπνεύσει η προθεσμία υποβολής τους.
    Κατά τα άλλα όμως οι φοιτητές ενθαρρύνονται να μαθαίνουν ο ένας από τον άλλο μέσω του φόρουμ, ανταλλάσσοντας γνώμες και ιδέες πάνω στα θέματα και τα προβλήματα που τους τίθενται μέσα σ’ ένα κλίμα μαθησιακής αλληλεγγύης και συλλογικής προσπάθειας. Όμως η συνεργασία —εντός ή εκτός του φόρουμ— θα πρέπει να περιορίζεται στα προκαταρκτικά στάδια της λύσης ενός προβλήματος —δηλαδή στο ξεκαθάρισμα της βασικής ιδέας— και ο καθένας να συνεχίζει μόνος του από κει και πέρα.
  2. Κώδικας συμπεριφοράς για το φόρουμ
    Η σωστή λειτουργία του φόρουμ απαιτεί επίσης τη δέσμευση του φοιτητή στην τήρηση αυτονόητων κανόνων σεβασμού της προσωπικότητας των συμφοιτητών του αλλά και των διδασκόντων.
    Ο φοιτητής επίσης δεσμεύεται ότι θα απέχει από τη δημοσίευση —ή αναδημοσίευση— υλικού άσχετου προς το περιεχόμενο και το σκοπό του μαθήματος. Ειδικότερα απαγορεύεται αυστηρά η δημοσίευση περιεχομένου που:
    • δυσφημεί και προσβάλλει την προσωπικότητα άλλων
    • παραβιάζει τα δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας τρίτων
    • διαφημίζει ή προωθεί εμπορικά προϊόντα
    • συνιστά κομματική προπαγάνδα
    • είναι ενσυνείδητα ανακριβές με σκοπό την παραπλάνηση άλλων
    • περιέχει ιούς παντός είδους, κατεστραμμένα αρχεία, κακόβουλο λογισμικό ή οτιδήποτε άλλο που θα μπορούσε να βλάψει τη λειτουργία του υπολογιστή ή τα αρχεία ενός άλλου.
    Επιπλέον ο φοιτητής δεσμεύεται ότι δεν θα επιχειρήσει να «κατεβάσει» μαζικά ολόκληρα τμήματα του περιεχομένου του Mathesis συμπεριλαμβανομένου (αλλά όχι μόνο) του καταλόγου και των διευθύνσεων των χρηστών, των αναρτήσεών τους στο φόρουμ, βιβλίων κ.λπ.
    Στην περίπτωση που διαπιστωθεί ότι κάποιος εκ των χρηστών παραβιάζει τους παραπάνω κανόνες, τότε θα λαμβάνει μία πρώτη προειδοποίηση για επανόρθωση και σε περίπτωση που κάτι τέτοιο δεν πραγματοποιηθεί θα αφαιρείται η επίμαχη ανάρτηση. Σε δεύτερη φάση θα αποκλείεται ο χρήστης από νέες αναρτήσεις στο φόρουμ και ως έσχατη λύση το Mathesis θα προχωρά στην οριστική διαγραφή του από την πλατφόρμα, με όποια συνέπεια αυτή επιφέρει (απώλεια βεβαιώσεων επιτυχούς παρακολούθησης, κ.ο.κ.). Ενώ επιφυλάσσεται τέλος για όποια άλλη ενέργεια προστασίας τόσο των χρηστών του όσο και των πνευματικών του δικαιωμάτων.
    Εννοείται, τέλος, ότι το ονοματεπώνυμο που δηλώνει κάθε χρήστης είναι ακριβές ενώ βεβαίως είναι καλόδεκτη η χρήση ψευδωνύμου στο φόρουμ ώστε να διαφυλάσσεται και η ανωνυμία του έναντι τρίτων.
  3. Αναρτήσεις στο φόρουμ και πνευματικά δικαιώματα
    Ο φοιτητής οφείλει επίσης να γνωρίζει ότι αν οι αναρτήσεις του στο φόρουμ παραβιάζουν τα πνευματικά δικαιώματα τρίτων η ευθύνη είναι αποκλειστικά δική του. Ειδικότερα είναι αποκλειστικά δική του ευθύνη να γνωρίζει αν το περιεχόμενο κάποιων από τις αναρτήσεις του αποτελεί πνευματικό έργο τρίτων που εμπίπτει στο νόμο περί πνευματικών δικαιωμάτων, οπότε αυτός και μόνο —και όχι το Mathesis— υπέχει ευθύνη για την παράνομη δημοσίευσή του.
    Με τη δημοσίευση των αναρτήσεών του στο φόρουμ ο φοιτητής αποδέχεται επίσης το γεγονός της ανεξέλεγκτης πλέον αναπαραγωγής και διάθεσής τους από όλους τους άλλους χρήστες και ότι το Mathesis ουδεμία ευθύνη φέρει —ή μπορεί να φέρει— γι’ αυτό. Η δημοσίευση των αναρτήσεών του, συνιστά επομένως και μια πλήρη εκχώρηση των ενδεχόμενων πνευματικών δικαιωμάτων του πάνω σ’ αυτές.

1. Αυτή είναι η γενική ονομασία για τις άδειες ελεύθερης χρήσης του έργου του (δηλ. χωρίς προηγούμενη έγκρισή του) που χορηγεί ο δημιουργός του. Υπάρχουν όμως διαβαθμίσεις τέτοιων αδειών ανάλογα με το τι επιτρέπει και τι όχι ο δημιουργός. Παραδείγματος χάριν αν επιτρέπει ή όχι εμπορική χρήση, αν επιτρέπει η όχι τη χρησιμοποίηση του έργου του ως τμήματος ενός παράγωγου έργου κ.λπ., κ.λπ.